'ki' Ekinin Yazımı: Bitişik mi Ayrı mı?

Kısa cevap: Bağlaç olan "ki" ayrı yazılır: "Duydum ki dönmüşsün." İlgi ve aitlik eki olan "-ki" bitişik yazılır: "masadaki kitap", "seninki". "Çünkü, sanki, belki, mademki, hâlbuki, oysaki, meğerki" ise kalıplaştığı için TDK yazım kurallarına göre bitişik yazılır.

"ki" de tıpkı "de/da" gibi kafa karıştıran bir konudur. Kuralı öğrenince ise oldukça nettir.

Bağlaç olan "ki" ayrı yazılır

Cümleleri birbirine bağlayan "ki" bağlacı her zaman ayrı yazılır.

• "Duydum ki memleketine dönmüşsün."
• "O kadar yorgundu ki ayakta duramıyordu."

İlgi ve aitlik eki olan "-ki" bitişik yazılır

Bir ismin sonuna gelip "hangisi?" sorusuna cevap veren "-ki" eki bitişik yazılır.

• "Masadaki kitap benim." → "masada olan" → bitişik.
• "Seninki daha güzel." → "senin olan" → bitişik.
• "Yarınki toplantı ertelendi." → bitişik.

İpucu

Bağlaç olan "ki"yi cümleden çıkarabilirsiniz, cümle yine kurulur. Ek olan "-ki"yi çıkaramazsınız; kelimenin bir parçasıdır.

Bir de basit bir yöntem vardır: -ki almış kelimeye "-ler" eklerseniz ve mantıklı bir ifade oluşuyorsa, o bir ektir ve bitişik yazılır.

• "Masadaki" → "Masadakiler" (anlamlı, "masada olanlar") → bitişik.
• "Duydum ki" → "Duydumkiler" (anlamsız) → bağlaç, ayrı.

Kalıplaşmış istisnalar

Bazı sözcüklerde "ki" bağlacı bitişik yazılır. Bunlar kalıplaşmıştır ve ezberlenmesi gerekir:

oysaki, mademki, halbuki, sanki, çünkü, meğerki, belki, illaki

Özet

Cümleyi bağlıyorsa ve çıkarılabiliyorsa ayrı ("Biliyorum ki..."); bir ismin sonunda "olan/ait" anlamı veriyorsa bitişik ("evdeki") yazın. Yukarıdaki kalıp sözcükler ise istisnadır.

"ki" ve benzeri kuralları hatırlamak zorunda kalmadan yazmak isterseniz, Düzelti'nin dil bilgisi denetimi bu hataları sizin için işaretler.