Sayıların Yazımı: Rakamla mı Yazıyla mı?

Kısa cevap: Türkçede küçük sayılar ve edebî metinlerde geçen sayılar genellikle yazıyla ("üç kitap"), büyük sayılar, ölçü ve istatistik değerleri ise rakamla yazılır ("2.500 kişi", "%15"). Rakamla yazılan sayılara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır ve sayının okunuşuna göre uyum gösterir ("1990'da", "5'inci"). Kurallar TDK yazım kurallarına dayanır.

Sayıların ne zaman rakamla ne zaman yazıyla yazılacağı, en çok tereddüt edilen yazım konularından biridir. Aynı metinde "3 gün" ile "üç gün" birlikte görülebilir; ikisi de bağlama göre doğru olabilir. Bu yazıda kuralı bağlamıyla birlikte, tarih, saat, yüzde ve para birimi gibi sık karşılaşılan durumlarla topladık.

Temel kural: yazıyla mı, rakamla mı?

• Yazıyla: küçük sayılar, edebî ve düz metinlerde geçen sayılar, cümle başındaki sayılar.
  • "Sınıfta yirmi öğrenci vardı."
  • "Üç gün sonra döneceğim."
  • "Yüz kişilik salon doldu." (edebî/düz anlatım)
• Rakamla: büyük sayılar, ölçü, istatistik, tarih, saat, para, resmî ve teknik metinler.
  • "Rapora göre 2.500 kişi ankete katıldı."
  • "Sıcaklık 38 dereceye çıktı."

Ölçü bildiren ve kesinlik gerektiren her yerde rakam tercih edilir; anlatının akışında geçen küçük sayılar yazıyla daha doğaldır.

Cümle başındaki sayı

Cümle bir sayıyla başlıyorsa yazıyla yazılır:

• Yanlış: "15 öğrenci sınavı geçti."
• Doğru: "On beş öğrenci sınavı geçti."

Cümleyi sayıyla başlatmak zorunda değilseniz, çoğu zaman en temiz çözüm cümleyi yeniden kurmaktır: "Sınavı 15 öğrenci geçti."

Büyük sayılarda basamak ayırma

Büyük sayılarda basamaklar noktayla üçlü gruplara ayrılır; ondalık kısım virgülle gösterilir (Türkçede İngilizcenin tersine):

• "2.500.000 lira"
• "3,14" (pi sayısı)
• "%7,5 faiz"

Tarih, saat ve yüzde

Türkçede yüzde işareti sayıdan öncedir: "%15" diye yazılır, "15%" değil. Okunuşu ise "yüzde on beş"tir.

Sayılara gelen ekler

Sayılara gelen ekler, sayının okunuşuna göre uyum gösterir ve rakamla yazılan sayılarda kesme işaretiyle ayrılır:

• "1985'te doğdu." (bin dokuz yüz seksen beşte)
• "5'inci sıra" ya da "5. sıra" (beşinci)
• "100'ü aşkın kişi." (yüzü)

Sıra sayıları ya nokta ile ("5.") ya da ekle ("5'inci") yazılır; ikisi bir arada ("5'inci." gibi) yazılmaz.

Sık yapılan hatalar

• Cümleyi rakamla başlatmak: cümle başındaki sayı yazıyla yazılır.
• Basamakları virgülle ayırmak: Türkçede üçlü gruplar noktayla, ondalık virgülle gösterilir.
• Yüzde işaretini sona koymak: işaret sayının önüne gelir ("%15").
• Ek ile noktayı birlikte kullanmak: "5'inci." değil, ya "5." ya "5'inci".
• Aynı metinde tutarsız biçim: bir yerde "3 gün", başka yerde "üç gün" gibi gelişigüzel geçiş; metin boyunca aynı mantığı koruyun.

Metniniz tutarlı mı?

Sayı yazımında en sık sorun tek bir kural ihlali değil, aynı belgede tutarsız biçimdir: bir cümlede rakam, diğerinde yazı. Düzelti'nin yazım denetimi metninizi tarayıp bu tür tutarsızlıkları ve yanlış basamak ayırmalarını yakalar; kuralı ihlal eden yeri değiştirir, cümlenizi baştan yazmaz. Büyük harf ve tarih yazımıyla ilgili ayrıntı için büyük harf kuralları yazımıza da bakabilirsiniz.

Özet

Küçük ve düz metin sayıları yazıyla, büyük sayılar ile ölçü, tarih, saat ve yüzde değerleri rakamla yazılır. Cümle sayıyla başlıyorsa yazıya çevrilir; basamaklar noktayla, ondalık virgülle ayrılır; yüzde işareti sayının önüne gelir. En önemlisi, metin boyunca aynı mantığı tutarlı biçimde uygulamaktır.