Kesme İşareti Nasıl Kullanılır? (' işareti)

Kısa cevap: Kesme işareti, özel adlara gelen çekim eklerini ayırır: "Ankara'da", "Ayşe'nin", "1923'te", "TDK'den". TDK yazım kurallarına göre yapım eki almış özel adlarda ("Ankaralı", "Türkçenin") ve kurum adlarına gelen eklerde ("Türk Dil Kurumundan") kesme kullanılmaz.

Kesme işareti Türkçenin en çok yanlış kullanılan noktalama işaretidir; çünkü kuralı tek cümle değildir: neyin özel ad sayıldığına ve ekin türüne göre değişir. Aşağıdaki dört kural, günlük yazıda karşılaşacağınız durumların neredeyse tamamını kapsar.

1. Özel adlara gelen çekim ekleri ayrılır

Kişi, yer, ülke, dil, din, kitap ve dergi adlarına gelen hâl ve iyelik ekleri kesmeyle ayrılır:

• "Yarın İzmir'e gidiyorum."
• "Atatürk'ün Gençliğe Hitabesi"
• "Kur'an-ı Kerim'i okudu." / "Nutuk'ta anlatılır."

Yabancı özel adlarda ek, yazılışa değil okunuşa göre gelir: "Bordeaux'yu (bordo'yu) gezdik."

2. Yapım eki varsa kesme kalkar

Özel ada yapım eki geldiğinde, o ek ve sonrasındaki tüm ekler kesmesiz yazılır:

• Ankara'da ✔ ama Ankaralı ✔ (Ankara'lı ✘)
• Türkçenin söz varlığı ✔ (Türkçe'nin ✘) — "Türkçe" zaten -çe yapım ekiyle türediği için sonraki ekler bitişir.
• Avrupalılaşmak, Hristiyanlık, İstanbullu

En yaygın hata "Türkçe'yi, İngilizce'de" biçimleridir; doğrusu "Türkçeyi", "İngilizcede".

3. Kurum ve kuruluş adlarında kesme kullanılmaz

TDK'ye göre kurum, kuruluş, kurul ve iş yeri adlarına gelen ekler ayrılmaz:

• "Türkiye Büyük Millet Meclisine sunuldu." (TBMM'ye değil Meclisin açık adı yazılıyorsa)
• "Millî Eğitim Bakanlığına başvurdu." (Bakanlığı'na ✘)
• "Türk Dil Kurumundan görüş istendi."

Günlük kullanımda çok sık kesmeli yazıldığı için gözden kaçar; resmî yazışmalarda bu ayrıntı fark yaratır.

4. Kısaltmalar ve sayılar

Kısaltmalara gelen ekler kesmeyle ayrılır ve son harfin okunuşuna uyar:

• "TDK'den (te-de-ke'den) açıklama geldi." (TDK'dan ✘)
• "AB'ye üyelik", "TL'nin değeri"

Sayılara gelen ekler de kesmeyle ayrılır:

• "1923'te ilan edildi.", "Sınavda 5'inci oldu.", "Saat 09.30'da başlıyor."

Özet tablo

"Türkçe'nin mi, Türkçenin mi?" diye her seferinde durup düşünmeyin: Düzelti'nin yazım denetimi kesme işareti hatalarını metninizde otomatik yakalar. Noktalamanın diğer ayrıntıları için virgül ve nokta rehberimize bakabilirsiniz.